فرزندپروری در نگاه قرآن


تعریف فرزندپروری
فرزندپروری به این معناست که چطور با کودک خود ارتباط برقرار کنیم، در نگهداری او از چه روش‌هایی بهره بگیریم، با چه احساسات و عواطفی به تربیت فرزند خود بپردازیم و چه نوع نگرشی درباره تربیت او داشته باشیم.

این نوع نگرش و اقدامات برای تربیت فرزند، تنها به دوران طفولیت و کودکی وی مربوط نمی‌شود و تا سنین بزرگسالی را به خود اختصاص می‌دهد. در واقع این موضوع همه مواردی را که در رشد و نمو فرزند تا بزرگسالی وجود دارد را شامل می‌شود.

تربیت فرزند در نگاه قرآن
با توجه به اینکه قرآن کریم که کلام الهی است، خود مجموعه‌ای با مبانی تربیتی بسیار است، اهمیت تربیت در هر موضوعی را مورد تاکید دارد. در این باره می‌توان به آیه 6 سوره تحریم اشاره کرد که «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ؛ ای مؤمنان، خود و خانواده خود را از آتشی که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌ها است، حفظ کنید.» در این آیه، خداوند وظیفه مومنان می‌داند که نسبت به تربیت فرزندان خود کوشا باشند.

خداوند متعال تربیت فرزند را به عنوان یکی از موضوعات با اهمیت و ویژگی افرادی برمی‌شمرد که آنها را بندگان راستین می‌نامد و داشتن حس مسئولیت این گروه نسبت به تعلیم کودکان را به عنوان یکی از موضوعات حائز اهمیت به شمار می‌آورد. (1)

در آیه 74 سوره فرقان آمده است: «وَ الَّذِينَ‌ يَقُولُونَ‌ رَبَّنَا هَبْ‌ لَنَا مِنْ‌ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ‌؛ پروردگارا، از همسران و فرزندانمان مایه روشنی چشم ما قرار ده.»

پیامبر اکرم (ص) درباره تربیت فرزند فرموده است: «کل مولود یولد علی الفطرة إلاّ أنّ أبواه یهوّدانه أو یمجّسانه؛ هر کودکی با فطرت سالم آفریده می‌شود و این پدران و مادران هستند که آنان را یهودی، نصرانی یا مجوسی می‎گردانند.»(2)

موضوعات مورد نظر قرآن در فرزندپروری
توجه دادن فرزندان از سوی والدین به ترک گناه، مراقبت در عدم پیروی از تمایلات نفسانی در غضب و شهوت، امر به معروف و نهی از منکر، آموزش قرآن و تعالیم الهی، تربیت مبانی دین مبین اسلام به فرزندان، آموزش دادن احترام به دیگران، یاد دادن عدالت‌پیشگی و انصاف، پرهیز از دروغ‌گویی و تهمت، توجه به نوع ارتباط با نامحرم و ... از جمله موضوعاتی است که باید به کودکان در بطن خانواده آموزش داده شود.

از سویی به یاد داشتن این نکته که والدین الگوی فرزندان خود هستند نیز حائز اهمیت است. در همین رابطه در آیه 44 سوره بقره آمده است: «أَتَأْمُرُون َ النَّاس َ بِالْبِرِّ وَ تَنسَوْن َ أَنفُسَکُم؛ آيا مردم را به نيکی دعوت می‌کنيد، اما خودتان را فراموش می‌نمایید؟» اینکه والدین بخواهند با توصیه و تاکید به فرزندان خود، راه و روش درست و تربیت صحیح را آموزش دهند، چندان کارساز نیست، در صورتی که با عملکرد خود والدین که کودکان آن را مشاهده کنند، می‌توان به نتایج مطلوبی دست یافت.

البته به همراه همه آموزه‌های مورد نظر توجه به یاد دادن احکام دین به فرزندان که خود شامل بسیاری از موارد بیان شده در فوق است، جایگاه ویژه‌ای دارد. در این باره می‌توان به آیه 132 سوره طه اشاره کرد:
«وَأْمُرْ أَهْلَک بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیهَا؛ خانواده خود را به نماز فرمان ده؛ و بر انجام آن شکیبا باش.»

زائران اربعین حسینی


آمار زائران اربعین حسینی
پیاده‌روی اربعین حسینی مختص سال‌های اخیر نیست و از دهه‌ها پیش این رسم انجام می‌شده است. طبق آمار ارائه شده در 26 بهمن سال 1324 هجری شمسی، یک میلیون و 546 نفر زائر اربعین حسینی در مراسم پیاده‌روی و زیارت مرقد مطهر امام حسین (ع) شرکت کردند، که این آمار نشان از قدمت داشتن این رویداد معنوی دارد.

آمار زائران اربعین در سال‌های 90 ـ 92

تعداد زائرانی که در سال 90 به مراسم پیاده‌روی اربعین رفته‌اند برابر 50 هزار نفر از ایران بوده است. این تعداد در سال 91 با رشد 5 برابری روبرو شد و به 240 هزار نفر رسید. همچنین اطلاعات ارائه شده در سال 92 نشان از آن دارد که تعداد زائرانی که در این مراسم شرکت کردند با رشد 167 برابری، شامل 480 هزار زائر بوده است.

آمار زائران اربعین در سال‌های 93 و 94

همچنین در سال‌های 93 و 94 به ترتیب با رشد 150 و 142 برابری در تعداد زائران پیاده‌روی اربعین مواجه بودیم که یک میلیون و 500 هزار نفر و یک میلیون و 600 هزار نفر زائر را طی هر سال به خود اختصاص می‌داد. (1)

آمار زائران اربعین در سال‌های 95 و 96

طبق آمار سرکنسول ایران در کربلا، تعداد زائرانی که طی سال 95 در مراسم پیاده‌روی اربعین شرکت کردند به بیش از 4 میلیون و 500 هزار نفر می‌رسد (2) که از این تعداد دو میلیون و 50 هزار نفر ایرانی بوده‌اند. در سال 96 نیز این شمار برابر با دو میلیون و 320 هزار نفر اعلام شده است. (3)

آمار زائران اربعین در سال‌ 97

همچنین سید احمد الصافی، تولیت آستان مقدس عباسی و نماینده مرجعیت عالی عراق درباره تعداد زائران اربعین حسینی در سال 97، این تعداد را 15 میلیون و 300 هزار نفر اعلام کرده است. (4)

آمار زائران اربعین در سال 98

در این باره سازمان حج و زیارت نیز شمار زائران ایرانی شرکت کننده در پیاده‌روی اربعین را بیش از یک میلیون و صد هزار نفر اعلام کرده بود که در سامانه سماح ثبت نام کردند. (5) آمار ارائه شده درباره تعداد افرادی که در پیاده‌روی اربعین طی سال 98 شرکت کردند نیز گویای آن است که بیست و یک میلیون نفر در روزها 5 تا 20 صفر برای شرکت در این رویداد معنوی آمدند. 17 میلیون نفر از آنان را شهروندان عراقی تشکیل می‌دادند که 40 درصد از این تعداد در این کشور ساکن بودند. همچنین 500 هزار عراقی مقیم 50 کشور دیگر نیز در این مراسم شرکت کردند. طبق آمار، 75 درصد این تعداد را شیعیان عراق تشکیل می‌دادند.

آمار زائران اربعین در سال 99

آماری که آستان مقدس حرم حضرت عباس (ع) از زائران اربعین حسینی در سال 99 ارائه داد حاکی از آن است که بیش از 14 میلیون و 553 هزار نفر در مراسم پیاده‌روی اربعین شرکت کرده‌اند. البته این تعداد زائر در شرایطی به مراسم پیاده‌روی اربعین رفتند که بیماری اپیدمی کرونا ظهور کرده بود. (6)

آمار زائران اربعین در سال‌ 1400

آستان مقدس عباسیه در بیانیه‌ای اعلام کرد که تعداد زائران اربعین حسینی که در مراسم پیاده‌روی و زیارت عتبات عالیات شرکت کرده‌اند، بیش از 16 میلیون و 327 هزار نفر بوده است. (7)و (8) طی سال 1399، دولت عراق برای حضور زائران خارجی در این کشور به منظور شرکت در مراسم اربعین، محدودیت قائل شده بود و به همین دلیل زائران ایرانی در پیاده‌روی حضور نداشتند.

در سال 1400، عراق اجازه حضور 60 هزار زائر را به ایران داد. با این حال، ضمن باز شدن موقت مرزهای زمینی برای خروج برخی زائران با توجه به ظرفیت تعیین شده، تعدادی از افراد بدون ویزا و از طریق هوایی وارد عراق شدند که همین امر سبب افزایش تعداد زائران تا 80 هزار نفر رسید.

آمار زائران اربعین در سال‌ 1401

1401 اولین سال پس از اپیدمی کرونا بود که زائران خارجی بدون محدودیت در مراسم پیاده‌روی اربعین حضور پیدا کردند. تعداد زائران اربعین که در این رویداد معنوی شرکت کردند به 21 میلیون و 198 هزار و 640 نفر می‌رسد. (9) در این میان، 3 میلیون و 500 هزار نفر از زوار را ایرانیان به خود اختصاص دادند.

با وجود برداشتن محدودیت به دلیل کرونا که در سال 1400 اعمال شد، دولت عراق زیرساخت لازم برای پذیرش تعداد زیاد زوار را نداشت و در مرزهای خروجی و شهرهای مرزی این کشور با ایران دچار مشکلاتی شد. همین موضوع سبب بسته شدن چندین باره مرزهای زمینی شد تا از ازدحام جمعیت جلوگیری به عمل آید.

یادآوری این نکته نیز حائز اهمیت است که در رایزنی ایران با عراق، برای نخستین بار این اجازه به صورت موقت داده شد که زائران دارای گذرنامه با یک ماه اعتبار نیز بتوانند از مرز خارج شده و به زیارت عتبات بیایند.

آمار زائران اربعین در سال 1402

طبق بیانیه‌ای که آستان عتبه عباسیه صادر کرد، بیش از 22 میلیون نفر زائر اربعین حسینی در مراسم پیاده‌روی و زیارت عتبات عالیات در بازه زمانی اول تا بیستم ماه صفر سال جاری شرکت کردند. در این سال برای نخستین بار از هوش مصنوعی و پردازش چهره برای شمارش زوار استفاده شده است. (10)

همچنین ستاد مرکزی اربعین حسینی ایران اعلام کرده است که طی سال جاری 4 میلیون و 50 هزار نفر در مراسم پیاده‌روی اربعین شرکت کردند که این تعداد نشان از افزایش 18 درصدی نفرات شرکت‌کننده در این رویداد معنوی دارد. (11)

گروه سنی زائران اربعین
علیرضا رشیدیان، رئیس وقت سازمان حج و زیارت طی سال 98 درباره گروه سنی زائرانی که در مراسم پیاده‌روی اربعین شرکت کردند اظهار کرد که متوسط سن زوار ایرانی را می‌توان 44 سال برآورد کرد. علاوه بر جوانان، افراد مسن و سالخورده، بانوان و کودکان نیز در میان زوار دیده می‌شده‌اند.

از جمله افراد مسنی که به مراسم اربعین رفت، محمد سنجری با 107 سال سن بوده است. همچنین سکینه سواعدی نیز از این دست به شمار می‌رود که 113 سال سن دارد. از خردسالان نیز علی عامری و زهرا سادات آژ که هر کدام یک ماه از عمرشان می‌گذرد، همراه با خانواده عازم این مراسم و زیارت عتبات عالیات شدند. (12)


پیاده‌ روی اربعین حسینی


تعداد بی‍شماری از افراد مسلمان و غیرمسلمان در یک دهه پیش از اربعین حسینی همزمان با بیستم صفر، در مراسم پیاده‌ روی اربعین شرکت می‌کنند. این مراسم از شهرهای بصره، بغداد و نجف به سمت کربلا آغاز می‌شود و افراد با پای پیاده به طی این مسیر می‌پردازند. مسیر بصره تا کربلا 520 کیلومتر، نجف تا کربلا 80 کیلومتر و بغداد تا کربلا 110 کیلومتر است.

پیاده‌روی اربعین را می‌توان بزرگترین اجتماع مسالمت‌آمیز شیعیان دانست که نمادی از قدرت و وحدت مسلمانان را نیز به عالم نشان می‌دهد. در این مراسم افراد از هر فرقه و مذهبی قابل مشاهده هستند و از همه سنین در پیاده‌روی حضور دارند؛ پیر، جوان، نوجوان، کودک، خردسالان و ... .

تاریخچه پیاده‌روی اربعین
نگاهی به تاریخ پیاده‌روی اربعین حسینی نشان می‌دهد که این مراسم برای نخستین بار در سالی که واقعه عاشورا در آن رخ داده است انجام شد. در این سال جابربن عبدالله انصاری که از یاران پیامبر اکرم(ص) بود با همراهی عطیه بن سعد به کربلا رفتند تا زیارت اربعین را به جای آورند. (1)

در زمان حیات شیخ مرتضی انصاری از مراجع تقلید مشهور شیعه نیز این مراسم برگزار می‌شد و پس از درگذشت وی، این سنت شیعی فراموش شد. پس از آن، میرزا حسین نوری طبرسی از علمای سرشناس شیعه مجدداً این رسم را احیا کرد و پیاده‌روی اربعین تا سال 1319 هجری قمری ادامه داشت. در دوران علما و مراجع مختلف شیعی نیز این مراسم همچنان پابرجا بود تا اینکه در زمان صدام حسین با ممنوعیت روبرو شد.

ممنوعیت مراسم پیاده‌روی اربعین
مراسم پیاده‌روی اربعین که از سال‌ها پیش در عراق وجود داشته است، ابتدا در دوران حکومت صدام حسین، رئیس جمهور عراق به عنوان یک فرصت مورد توجه قرار گرفت تا از آن در تبلیغات سیاسی بهره‌برداری شود که حکومت بعثی این کشور نتوانست به خواسته مورد نظر خود برسد و ناکام ماند.

این ناکامی سبب شد تا دولت وقت عراق دست به مقابله با این سنت بزند، به طوری که در سال‌های 1353، 1358 و 1359 گزارش‌هایی از شلیک هوایی و زمینی به زائرانی که اقدام به پیاده‌روی اربعین کرده بودند وجود دارد.

اوج شدت این مقابله از سوی دولت عراق در سال 1360 صورت گرفت و پس از آن مراسم پیاده‌روی اربعین ممنوع اعلام شد. در چنین دورانی، مردم برای زیارت امام حسین (ع) در ایام اربعین، در گروه‌های کوچک و به صورت پنهانی راهی می‌شدند. (2)

منبع: خبرگزاری قرآنی ایکنا

مسابقات قرآن


آغاز به کار مسابقات قرآن
1. مسابقات قرآن مالزی
در سال 1339 شمسی، همزمان با 1961 میلادی، کشور مالزی برای نخستین بار اقدام به برگزاری مسابقات قرآن کریم کرد. این مسابقه که هر سال برگزار می‌شود، به منظور رقابت قاریان در حوزه تلاوت برپا شد. در این رویداد معنوی، فقط قراء شرکت می‌کردند تا اینکه در پنجاه و ششمین دوره آن، حافظان کلام‌الله مجید نیز برای نخستین بار با یکدیگر به رقابت پرداختند.

فردوسی عبدالرحمن که اولین نخست‌وزیر این کشور بود، بانی برپایی این مسابقه در 18 اسفند سال 1339 (9 مارس 1961) برابر با 21 رمضان 1380 در کوالالامپور شد و هم‌اکنون مرکز تجارت پوترا محل برپایی این مسابقات است.

2. مسابقات قرآن ایران
پس از برگزاری مسابقات قرآن از سوی مالزی، طی سال‌ها بعد ایران نیز به فکر برگزاری رویدادی مشابه افتاد که سازمان اوقاف و امور خیریه در سال 1360 عهده‌دار برگزاری آن شد.

2.1. هدف از برگزاری مسابقات قرآن در ایران
مسابقات قرآن در جمهوری اسلامی ایران به منظور ایجاد و ارتقای تعامل فرهنگی میان مسلمانان اقصی نقاط جهان برپا شد. همچنین برگزاری این رویداد زمینه وحدت و یکپارچگی بیشتر میان مسلمانان جهان را ایجاد کرد که پایه و ستون خیمه این اجتماع را کتاب آسمانی مسلمانان، قرآن کریم تشکیل می‌داد.

همچنین مسابقات قرآن راه را برای انتقال و کسب تجربیات بین ایران و دیگر کشورهای مسلمان جهان باز کرد. این موضوع به گسترش فعالیت‌های قرآنی در جهان منجر شد. وحدت و تبادل افکار و تعامل در ارتباطات بیشتر بین مسلمانان، زمینه بیداری اسلامی میان آنان را نیز فراهم کرد و سبب شد تا نگاه امت‌های هم‌آئین به جمهور اسلامی ایران تغییر یابد.

2.2. وقفه در برگزاری مسابقات قرآن
شروع جنگ تحمیلی هشت ساله بین ایران و عراق و شرایطی که در اثر این واقعه پدید آمد، همچون ناامنی و حمله موشکی به شهرها و ... سبب شد تا حریم امن ایران، امنیت سابق خود را از دست بدهد و این موضوع باعث شد تا مسابقات قرآن طی سال‌های 1361 و 1364 برپا نشود.

فعالیت‌های قرآنی


چه فعالیت هایی قرآنی است؟

هر گونه اقدام و فعالیتی که با محوریت قرآن انجام شود را فعالیت قرآنی می‌گویند. این فعالیت از نوشتن متن درباره قرآن تا برگزاری همایش، نمایشگاه و مسابقه را شامل می‌شود.

در کشور ما مسئولیت انجام فعالیت‌های قرآنی را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برعهده دارد. این وزارتخانه بر همین اساس شروع به راه‌اندازی جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و مسابقات مختلف بر حول محور قرآن کریم کرده است.

نمونه‌هایی از فعالیت قرآنی


تاسیس و راه‌اندازی موسسات قرآنی، ارتقای آموزش‌های قرآن کریم که شامل روخوانی، روان‌خوانی، تدبر، تفسیر، حفظ، قرائت، ترتیل و ... می‌شود، راهبری کیفی و کمی موسسات و مراکز قرآنی، تربیت هنرمندان در عرصه‌های مختلف صنعت، سینما، تئاتر، نشر و ... با محوریت قرآن کریم و ... را می‌توان از جمله فعالیت‌های قرآنی برشمرد. (1)

واکنش قاریان شاخص در سراسر جهان در برابر قرآن‌سوزی، برپایی کارگاه‌های آموزش قرآن کریم، برگزاری کرسی تلاوت، همایش‌های سالیانه، جلسات خانگی، نشست‎های قرآنی، گردهمایی، جلسات قصه‌گویی براساس داستان‎های مطرح شده در کلام‌الله مجید، انجمن خادمان قرآن مجید و قاریان و تجلیل از فعالیت فعالان قرآنی را نیز می‌توان از این جمله به شمار آورد.

مراسم بزرگداشت قراء و حفاظ، موکب‌های قرآنی در مسیر پیاده‌روی اربعین، شبکه ملی حافظان و قرارگاه ملی حفظ، انتشار کتاب‌های مرتبط با موضوع فعالیت‌های قرآنی و آموزشی و دایرةالمعارف، پژوهش‎های علمی، نگارش مقاله، آموزش، دیدار با جامعه قرآنی و خانواده شهدای قاری و حافظ، کاروان‌های قرآنی و ترجمه قرآن به زبان‌های مختلف از دیگر نمونه‌های فعالیت‌های قرآنی است.(2)

رشد فعالیت‌های قرآنی در دو دهه گذشته
در راستای انجام فعالیت‌های قرآنی در کشورمان طی دهه گذشته، 180 موسسه به بیش از دو هزار مرکز افزایش پیدا کرده است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین فیلمنامه‌نویس، نمایشنامه‌نویس، صنعتگر، نویسنده و ... را در حوزه قرآن کریم تربیت کرد که همین امر منجر به تولید آثار هنری در حوزه‌های مختلفی هنری با محوریت قرآن کریم شده است.

تعداد جشنواره‌های برگزار شده با موضوع قرآن کریم طی هر سال افزایش پیدا کرده و این رشد به صورتی بوده است که طی دهه گذشته در همه استان‌های کشور، جشنواره برپا شد. همچنین در عرصه بین‌الملل نیز شاهد افزایش تعداد کشورهای شرکت کننده بودیم، به طوری که بیش از 50 کشور در جشنواره‌های قرآنی ایران شرکت کردند.

طی دهه گذشته مکاتب قرآن و عترت به عنوان یک اقدام بدیع راه‌اندازی شدند که این کار به منظور توسعه ساختارهای قرآنی در کشور صورت گرفت. این مکاتب در روستاها و شهرها برای کودکان خردسال و بانوان خانه‌دار برپا شد. اعزام استاد و تامین منبع درسی برعهده وزارت ارشاد بود و دیگر ساز و کارها را مردم عهده‌دار شدند.

همچنین طی دهه 90 شاهد برگزاری دوباره محافل قرآنی در کشور بودیم. همچنین ایده تاسیس مهدهای قرآنی برای آموزش به کودکان پاینتر از 6 سال در نظر گرفته و اجرایی شد. در همین زمینه چند هزار مربی آموزش دیدند تا در حوزه‌های حفظ، ترجمه، مفاهیم و ... به فعالیت بپردازند.



https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/7926/102997

https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6436/6921/83493